ทุติยวิหารสูตรที่ ๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า ยตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ ได้แก่ กามทั้งหลายย่อมสงบไปในที่ใด.

บทว่า นิโรเธตฺวา ได้แก่ ไม่กลับมาอีกแล้ว.

บทว่า นิจฺฉาตา ได้แก่ หมดอยาก เพราะไม่มีความอยากคือตัณหาและทิฏฐิอีกต่อไป.

บทว่า นิพฺพุตา ความว่า ดับสนิทแล้ว เพราะไม่มีกิเลสเครื่องทำให้เร่าร้อนในภายใน.

บทว่า ติณฺโณ ได้แก่ ข้ามพ้นกามทั้งหลาย.

บทว่า ปารํคตา ได้แก่ ไปเลยฝั่งแห่งกาม.

บทว่า ตทงฺเคน ได้แก่ ด้วยองค์ฌานนั้น.

บทว่า เอตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ ได้แก่ กามทั้งหลายย่อมดับในปฐมฌานนี้.

บทว่า เต จ ได้แก่ ผู้ใดเข้าถึงปฐมฌาน ผู้นั้นชื่อว่าดับกามอยู่.

บทว่า ปญฺชลิโก ได้แก่ ประคองอัญชลี.

บทว่า ปยิรูปาเสยฺย แปลว่า พึงเข้าไปหา.

พึงทราบเนื้อความในบททั้งปวงโดยทำนองนี้.

จบอรรถกถาทุติยวิหารสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------