สังขิตตสูตรที่ ๓ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า สราคาย แปลว่า เพื่อความมีความกำหนัด.

บทว่า วิราคาย แปลว่า เพื่อคลายความกำหนัด.

บทว่า สํโยคาย ได้แก่ เพื่อประกอบสัตว์ไว้ในวัฏฏะ.

บทว่า วิสํโยคาย ความว่า เพื่อความไม่ประกอบสัตว์ไว้ในวัฏฏะ.

บทว่า อาจยาย ได้แก่ เพื่อความขยายวัฏฏะ.

บทว่า โน อปจยาย ได้แก่ ไม่ใช่ เพื่อความขยายวัฏฏะ.

บทว่า ทุพฺภรตาย แปลว่า เพื่อความเลี้ยงยาก.

บทว่า โน ทุพฺภรตาย แปลว่า ไม่ใช่เพื่อความเลี้ยงง่าย.

ในพระสูตรนี้ พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสวัฏฏะด้วยปฐมวาร แต่ในทุติยวาร ตรัสวิวัฏฏะ.

ก็แลพระนางโคตมีบรรลุพระอรหัต ด้วยพระโอวาทนี้แล.

จบอรรถกถาสังขิตตสูตรที่ ๓ -----------------------------------------------------