ปฐมสิลายูปสูตรที่ ๕ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า ยโต แปลว่า ในกาลใด.

บทว่า สปริจิตํ โหติ ได้แก่ อบรมดีแล้วหรือเจริญดีแล้ว.

บทว่า กลฺลํ วจนาย ได้แก่ ควรเพื่อจะกล่าว.

บทว่า วีตราคํ ได้แก่ ปราศจากราคะ.

บทว่า อสราคธมฺมํ ได้แก่ หมดสภาพที่จะให้ยินดีด้วยราคะ.

บทว่า อนาวตฺติธมฺมํ ได้แก่ หมดสภาพที่จะกลับมา คือไม่ควรเกิดต่อไป. อธิบายว่า มีสภาพดับสนิท โดยไม่มีปฏิสนธิอีกต่อไปนั่นเอง.

ในสูตรนี้ ท่านกล่าวถึงพระขีณาสพเท่านั้น.

จบอรรถกถาปฐมสิลายูปสูตรที่ ๕ -----------------------------------------------------