นิสสยสูตรที่ ๒ มีวินิจฉัยดังต่อไปนี้.

บทว่า นิสฺสยสมฺปนฺโน ได้แก่ ภิกษุเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่ง.

บทว่า สทฺธํ ได้แก่ ศรัทธาเหตุสำเร็จ.

บทว่า วิริยํ ได้แก่ ความเพียรทางกายและทางใจ.

บทว่า ยํส ตัดบทเป็น ยํ อสฺส.

บทว่า อริยาย ปญฺญาย ได้แก่ มรรคปัญญากับวิปัสสนา.

บทว่า สงฺขาย ได้แก่ รู้แล้ว.

บทว่า เอกํ ปฏิเสวติ ได้แก่ ย่อมเสพของที่ควรเสพ.

บทว่า อธิวาเสติ ได้แก่ ย่อมอดกลั้นของที่ควรอดกลั้น.

บทว่า ปริวชฺเชติ ได้แก่ ย่อมเว้นของที่ควรเว้น.

บทว่า วิโนเทติ ได้แก่ ย่อมนำของที่ควรนำออกไป.

บทว่า เอวํ โข ภิกฺขุ ความว่า ดูก่อนภิกษุ ด้วยเหตุอย่างนี้แล ภิกษุทำการเสพให้เข้าใจตลอด ประจักษ์ชัดดีได้ก็ด้วยอำนาจการเรียนและการสอบถาม และด้วยอำนาจการกำหนดธรรม เสพ อดกลั้น เว้น และบรรเทาอยู่ ชื่อว่าเป็นผู้ถึงพร้อมด้วยที่พึ่งด้วยประการฉะนี้.

จบอรรถกถานิสสยสูตรที่ ๒ -----------------------------------------------------